Cập nhật: 11:41 PM GMT+7, Chủ nhật, 12/11/2017
    Nguồn tin:Bảo tàng Lịch sử quốc gia
    • Font
    • In bài
    • Gửi cho bạn bè
    • Ý kiến

    Thời gian gần đây, trên trang nghethuatxua.com có đăng ảnh giới thiệu về một chiếc “kendi men rạn theo phong cách thế kỷ 18 - giá ước lượng 1600EUR”. Thông tin giới thiệu đầy đủ như sau: Bình kendi tam thái men rạn đặc trưng với thân hình củ hành, vòi dày và miệng rim, trang trí men nhiều màu xanh đỏ tím. Nguồn gốc Đông nam Á; Niên đại Mới ? đầu XX ? làm theo phong cách của thế kỷ 18; Chiều cao 17 cm; Tình trạng lành tít; Giá ước lượng theo chuyên gia của Auction: 1600 EURO. Xem tất cả 11 ảnh kèm theo, chúng tôi nhận ra các đề tài trang trí cũng như kiểu dáng kendi đúng theo phong cách gốm tam thái Việt Nam thời Lê Sơ.


    Trang trí trên kendi có các đường chỉ vẽ xanh cobalt dưới men rạn và men vẽ màu xanh rêu, đỏ nâu và vàng trên lớp men rạn qua nung lần hai, đúng theo truyền thống kỹ thuật. Nhưng các yếu tố về dáng và men đều lộ rõ là đồ gốm mới sản xuất. Có lẽ chuyên gia nào đó của nhà đấu giá cũng đã phân vân khi giám định chiếc kendi này!

    Tháng 6 vừa qua chúng tôi được Công ty Global network Japan co.LTD mời sang thành phố Nagoya giám định một sưu tập đồ gốm Việt Nam. Sưu tập này được các chủ nhân mua từ Thái Lan vào khoảng  những năm 1997-2000. Trong sưu tập có những chiếc đĩa hoa lam, ĐK miệng tới 54 cm, cao 9,7 cm, vẽ các đề tài hoa lá phong cảnh chim chóc giống như hoa văn gốm Việt Nam thế kỷ XV.

    Loại bình rượu kiểu “mai bình” cổ nhỏ, vai phình, thân thuôn, cao 30,8 cm, ĐKm 5,2 cm, vẽ trang trí men xanh cobalt, đề tài tương đồng nhiều mẫu trên gốm hoa lam tìm được trong tàu cổ Cù lao Chàm như cánh sen kép, bổ ô vẽ hươu với cây lá, văn sóng nước, cánh sen kép có xoắn ốc. Đặc biệt là khá nhiều đồ gốm tam thái với các loại hình và trang trí rất quen mà rất lạ. Chúng tôi xin dẫn một số trường hợp như sau:

    +Chiếc lư hương gốm tam thái cao 32,5 cm, ĐKm 18 cm x 24,8 cm, tạo dáng 3 tầng hình chữ nhật theo đúng kiểu dáng lư hương gốm Bát Tràng thế kỷ XVII nhưng ở đây lại trang trí nhiều màu các loại hoa văn rồng “yên ngựa”, hoa chanh, cánh sen có ô dải chéo, văn chữ “tỉnh”….

    +Chiếc lư hương gốm tam thái, cao 45,5 cm; ĐKm 32 cm, có dáng lư đồng, vành miệng loe ngang, cổ hình trụ thấp,thân hình cầu, 3 chân thú. Trang trí vẽ lam và men màu đỏ nâu, xanh lá mạ. Đề tài đặc biệt là cặp rồng “yên ngựa” có 5 móng.

    +Hai chiếc chân đèn gốm men nhiều màu, tạo 2 phần rời ghép lại, cao từ 44,5 cm đến 52 cm. Cái quen ở đây là phần dưới chân đèn tạo dáng như các chân đèn thời Lê - Mạc nhưng cái lạ ở đây là phần trên chỉ tạo một đoạn ngắn, mặt trên phẳng, vẽ cành hoa lá và băng cánh hoa “đặc trưng”, loại văn chỉ thấy ở thế kỷ XV. Phần dưới vẽ 7 băng hoa văn kết hợp xanh cobalt và đỏ nâu, xanh lá mạ. Các hoa văn gồm cánh sen kép vẽ hoa lá, dải xoắn, bổ ô vẽ chim hoa xen kẽ văn sóng nước, cánh sen xoắn ốc kép.

    Chân đèn khác, tạo dáng tương tự, phần trên vẽ băng dây lá hình sin và khóm hoa lá sen. Phần dưới vẽ 7 băng hoa văn gồm cánh sen kép, 2 băng dây hình sin, và rồng mây, kiểu rồng 4 móng thời Lê Sơ.

    Chúng tôi phải nhận xét rằng: Kiểu chân đèn hai phần này chưa từng thấy xuất hiện tại Việt Nam. Các chân đèn  hai phần thời Lê - Mạc hiện biết đều thủng đế, trang trí rồng phượng bằng men xanh hoặc trang trí nổi không phủ men. Vì vậy 2 chiếc chân đèn gốm men nhiều màu này chắc chắn là loại chân đèn mới sản xuất!

    +Đĩa gốm tam thái có nhiều cỡ lớn với ĐK m từ 37 cm đến 50,6 cm, vẽ  nhiều đề tài như hươu, sư tử, linh thú, chim phượng, chim hoa. Lại có đĩa vẽ phong cảnh cây lá và em bé cưỡi trâu thổi sáo theo phong cách hiện thực.

     

    +Nhiều loại hình lọ, bình tỳ bà, kendi trang trí vẽ tam thái, kết hợp men xanh cobalt và men màu theo truyền thống ở Việt Nam, qua 2 lần nung.

    Trên đây chỉ là một số đồ gốm tam thái Việt Nam thế kỷ XV giả cổ  trong sưu tập gốm hiện lưu giữ ở thành phố Nagoya (Nhật Bản).

    Cũng trong dịp qua Nhật Bản, chúng tôi còn được tặng cuốn sách gốm  in bằng tiếng Nhật do tác giả Quan Thiên Lý (tên phiên âm Hán - Việt), còn tên tiếng Anh là SEKI Chisato. Bìa sách in tiếng Nhật nhưng có 4 chữ Hán đọc là Hoàng đế đào từ.  Nguyên văn tiếng Anh là EMPERORS CERAMICS IN VIETNAM overglaze Enamel &Underglaze Blue of Trần Dynasty.

    Sách in năm 2008. Tiếc rằng sách soạn công phu, dẫn lại nhiều hình ành đồ gốm của nhiều bảo tàng, nhiều tài liệu theo sách Gốm Việt Nam của John Stevenson and John Guy, Bùi Minh Trí và Kerry Nguyên Long   …nhưng vô số hình ảnh đồ gốm tam thái là đồ giả, đồ phỏng cổ.  Chúng tôi xin dẫn một số trường hợp như sau :

    +Lư hương chữ nhật (đã dân ở trên), ảnh số 4 - 4, tr 30; ảnh số 10-46, tr.114.

    +Lư hương tròn (đã dẫn ở trên) ảnh số 13 - 346, tr. 362.

    +Đĩa tam thái vẽ hươu, ảnh số 4-2, tr30. Đĩa vẽ linh thú, ảnh số 6-1, tr44. Đĩa vẽ sư tử , ảnh số 13-144, tr. 244.

    +Chân đèn 2 phần (đã dẫn ở trên), ảnh số 13-204, tr. 277.

    Ngoài ra còn rất nhiều loại hình khác là bát, đĩa, bình, lọ, kendi…Đặc biệt là kiểu ấm rồng vẽ nhiều màu, ảnh số 13-356, tr. 366 mà  chúng tôi cho rằng đây là một tiêu bản phỏng chế vụng về theo mẫu loại ấm rồng trong tàu cổ Cù Lao Chàm . Hàng loạt bình voi tạo hình phỏng chế voi gốm hoa nâu thời Trần như ảnh số 13-361, tr. 368. Rồi bình voi nhiều màu tạo dáng phỏng tượng voi bắng đồng thế kỷ XVII, ảnh số 13-367, tr. 371…

    Đây là một cuốn sách với ý đồ giới thiệu về gốm cổ Việt Nam, có nghiên cứu so sánh  nhiều tài liệu Việt Nam, Trung Quốc và Nhật Bản nhưng tiếc là có quá nhiều sai lầm về niên đại và nguồn gốc. Nội dung sách như vậy thật chẳng ăn nhập gì với tiêu đề ngoài bìa là đồ gốm ngũ thái và hoa lam triều Trần. Phải chăng đây là một kiểu tiếp thị khiến mọi người quan tâm đến gốm cổ Việt Nam cần phải cảnh giác. Và qua đây, chúng tôi xin lưu ý các nhà giám định, sưu tầm hãy cẩn trọng với những chủng loại đồ gốm tam thái Việt Nam thế kỷ XV giả cổ đang hiện hữu tràn lan trên thị trường.

                                                                          TS. Nguyễn  Đình Chiến

     



    Nguồn tin:Bảo tàng Lịch sử quốc gia
    • Font
    • In bài
    • Gửi cho bạn bè
    • Ý kiến

    Đặc sắc hoa văn trên Bảo vật Quốc gia

    Cổ vật Việt Nam

    Sưu tập Báo chí cách mạng VN (1925-1945)

    • Di sản văn hóa Phật giáo
    • Đèn cổ Việt Nam
    • Khu vực:

    Liên kết Website

    Thống kê truy cập

    • Trực tuyến: 775
      Thành viên online:
      1.host
      2.quanghung
      Số lượt truy cập: 35364370